Bulgaristan Türklerinin Özgür Sesi
Nuri Turgut Adalı, 22 Kasım 1922 tarihinde Bulgaristan’ın Kırcaali iline bağlı Ada (Ostrovets) köyünde dünyaya geldi. İlk öğrenimini Kaşıkçılar köyünde, orta öğrenimini Hatiboğulları nahiyesinde tamamladı. Daha sonra Şumnu’daki Medresetü’n-Nüvvab’da eğitim gördü. Kemalist düşünceleri ve milli görüşleri nedeniyle mezuniyetine kısa süre kala okuldan uzaklaştırıldı. Bu olay, onun hayatındaki ilk büyük baskılardan biri oldu.
Eğitimini tamamladıktan sonra Gümülcine, Kırcaali ve çevre köylerde öğretmenlik yaptı. Genç yaşlardan itibaren Bulgaristan Türklerinin eğitimine, kültürüne ve milli kimliğine büyük önem verdi. Ancak dönemin komünist yönetimi, Türk toplumunun milli bilincini güçlendiren aydınları tehdit olarak görüyordu.
1945-1946 yıllarında düşünceleri ve yazıları nedeniyle ilk kez tutuklandı ve Rositsa toplama kampına gönderildi. Ardından Belene başta olmak üzere Bulgaristan’ın en ağır cezaevi ve toplama kamplarında uzun yıllar kaldı. Daha sonraki yıllarda da defalarca tutuklandı, sürgüne gönderildi ve sürekli polis gözetiminde yaşamak zorunda bırakıldı. Toplamda yaklaşık 23 ila 26 yılını cezaevleri, toplama kampları ve sürgünlerde geçirdi. Buna rağmen inançlarından ve mücadelesinden hiçbir zaman vazgeçmedi.
1980’li yıllarda Bulgaristan’da Türklere yönelik zorla isim değiştirme ve asimilasyon politikalarının en sert döneminde de direnişini sürdürdü. Yazdığı şiirler ve düşünceleri nedeniyle yeniden tutuklandı. Belene Kampı’na gönderildi, ardından Vidin bölgesine sürgün edildi. Serbest bırakıldıktan sonra dahi her gün polis karakoluna imza vermeye zorlandı. Bu uygulamalar onun özgürlük mücadelesini durduramadı.
Nuri Turgut Adalı için şiir yalnızca bir edebiyat türü değil, aynı zamanda direnişin ve umudun sesi oldu. Hapishanelerde yazdığı eserlerde vatan sevgisini, özgürlük özlemini, Türk kimliğini ve yaşadığı acıları dile getirdi. En önemli eseri olan “Hapishaneden Sesler” adlı şiir kitabı 1995 yılında yayımlandı ve Bulgaristan Türklerinin yaşadığı zulmün edebi tanıklıklarından biri olarak kabul edildi.
1989 yılındaki zorunlu göç sırasında Türkiye’ye geldi ve Bursa’ya yerleşti. Ancak doğup büyüdüğü topraklara duyduğu özlem ağır bastı ve bir süre sonra yeniden Bulgaristan’a döndü. Siyasi çıkar gruplarından uzak durarak yaşamını doğduğu köyde sürdürmeyi tercih etti.
Nuri Turgut Adalı, 5 Ağustos 2004 tarihinde doğduğu Ada köyünde hayatını kaybetti. Ardında yalnızca şiirlerini değil, aynı zamanda Bulgaristan Türklerinin hak, özgürlük ve kimlik mücadelesinin unutulmaz bir mirasını bıraktı.
Bugün Bulgaristan’da ve Türkiye’de düzenlenen anma törenlerinde saygıyla anılan Nuri Turgut Adalı’nın adı parklara verilmiş, büstleri dikilmiş ve hayatı üzerine çok sayıda araştırma yapılmıştır. Mücadelesi, özellikle genç kuşaklara insan hakları, demokrasi ve milli kimliğin korunması konusunda ilham vermeye devam etmektedir.
Nuri Turgut Adalı, hayatını özgürlüğe adamış bir mücadele insanı, kalemini hakikat için kullanan bir şair ve Bulgaristan Türklerinin hafızasında silinmeyecek izler bırakan büyük bir dava adamı olarak tarihteki yerini almıştır.
