Bulgaristan Türklerinin Özgür Sesi
07–11 Temmuz 2025 tarihleri arasında Bulgaristan’ın Kırcaali bölgesine yaptığımız tanıtım ve kültür seyahatine ilişkin tespit ve değerlendirmelerimizi, “Özü Türk, Sözü Türk Kırcaali ve İzlenimler (1) ve (2)” başlıklı köşe yazımızda dile getirmiştik.
Kırcaali İli Mestanlı Belediyesi Zeybekler Sivil Toplum Teşkilatı Başkanı Sayın Metin Hasan Bey’in bize elden gönderme nezaketinde bulunduğu “Ahatlı’dan Halterin Zirvesine Naim” adlı kitabı okuyunca; dünyayı omuzlarında kaldıran küçük dev adamı, iki ülkeyi birden sırtlayan, tüm zamanların en iyi haltercisi, “Cep Herkülü” lakaplı merhum şampiyon Naim Süleymanoğlu hakkında bu yazıyı kaleme almaya karar verdik.
Aynı köyden hemşehrisi olan Metin Hasan Bey’in ifadeleriyle:
“Türk dünyasında halter sporunda unutulmaz izler bırakan Naim Süleymanoğlu, Bulgaristan ile Türkiye arasında bir dostluk köprüsü kurmuş ve iki devletin sembolü olmuştur.”
Kitabı okuduğunuzda, 50 yıllık hayatına dair; kendisinin, amcası Şaban Hüseyin’in, arkadaşlarının, dostlarının, Bulgaristan Türk şairlerinin anlatımlarını ve yerel ağızlardan kesitleri buluyorsunuz.
Çocukluğu ve Spor Hayatının Başlangıcı
23 Ocak 1967’de Kırcaali sancağının Mestanlı Belediyesi’ne bağlı Ahatlı köyünde doğan Naim Süleymanoğlu, Bulgaristan’ın Ptiçar (Ahatlı) – Dericioğulları Mahallesi’nin yerli soylarından bir aileye mensuptur. Annesi Hatice Hanım, babası ise Süleyman Bey’dir.
1985’te uygulanan zorunlu isim değiştirme politikasıyla adı “Naum Şalamanov” yapılmıştır. Sessiz, sakin, konuşmayı pek sevmeyen bir çocuk olan Naim, çocukluğunu yaşayamamış; şampiyon olmanın ağır bedelini ödemiştir. Yaşıtları oyun oynarken o, antrenmanlarda geleceğe hazırlanıyordu.
10 yaşında haltere başladı. Boyuna posuna bakmadan ağırlık kaldırıyordu. Hocası Hilmi Pekünlü, onu antrenör Enver Tolumov’la tanıştırdı ve spor hayatı hızla yükselişe geçti. Gayretinin karşılığını erken yaşta almaya başladı.
1982’de Brezilya’da düzenlenen Dünya Gençler Halter Şampiyonasında 15 yaşında, 52 kiloda 2 altın madalya kazanarak şampiyon oldu. 16 yaşında halter tarihinde “En genç dünya rekortmeni” unvanını aldı. 1984’te, vücut ağırlığının 3 katını kaldıran ikinci halterci olarak tarihe geçti.
Türkiye’ye Sığınışı
1985’te Bulgaristan’daki komünist rejimin zorla uyguladığı isim değiştirme baskısı altında “Naum” adını aldı. Rejim onunla iyi geçiniyordu çünkü ülkesine madalyalar kazandırıyordu. Ancak Naim, ait olduğu yerin Türkiye olduğuna karar verdi.
1986’da Melbourne’deyken Türk Büyükelçiliği’ne sığınma talebinde bulundu. Merhum Başbakan Turgut Özal’ın talimatıyla danışmanları Can Pulak ve Selim Ereğli’nin bulunduğu özel uçak Londra’ya indi, oradan da Mürted Havaalanı’na getirildi. TBMM’de Bakanlar Kurulu salonuna girdiğinde alkış tufanı koptu. Naim, sonunda başarmıştı.
Dünya Rekorları ve Olimpiyat Zaferleri
Türkiye’ye ilticasının ardından “göç eden haltercilerin 1 yıl müsabakalara katılma yasağı” dolayısıyla beklemek zorunda kaldı. 1987’de Türk vatandaşı olarak Antalya’daki Uluslararası Halter Turnuvası’na katıldı ve 60 kg sıkletinde 150+188 kg ile dünya rekoru kırdı.
1988 Seul Olimpiyatları’nda koparmada 145–152.5 kg, silkmede 175–190 kg kaldırarak 9 dünya, 6 olimpiyat rekoru kırdı. Böylece Türkiye’ye güreş dışında ilk kez altın madalya kazandıran sporcu oldu.
1992 Barcelona Olimpiyatları’nda altın madalya kazandı. Aynı yıl Uluslararası Halter Komisyonu tarafından “Dünyanın En İyi Sporcusu” seçildi. 1994’te Bulgaristan’da 3 kaldırışta 3 dünya rekoru kırdı. 1995 Avrupa Halter Şampiyonası’nda sakatlığına rağmen bir altın, iki gümüş madalya aldı. 1996 Atlanta’da 4 dünya rekoru kırarak tarihe geçti. 2000 Sydney Olimpiyatları’nda başarılı olamasa da halter tarihinin zirvesinde kalmayı sürdürdü.
“Cep Herkülü”
Boyunun kısa olması (1.50 m) ve olağanüstü gücü nedeniyle “Cep Herkülü” lakabıyla anılmaya başlandı. Çocukken “Neden bu kadar kısayım?” diye üzüldüğü rivayet edilse de, daha sonra bunu avantaja çevirdi. Adeta Türk’ün gücünü dünyaya ilan eden bir sembol oldu.
Naim:
“Milletimizi coşturmak tabii ki beni mutlu etti. Ben olimpiyatlara giderken sadece Türkiye değil, yurtdışındaki Türkler, Rusya’daki ve dünyanın her yerindeki Müslümanların bana destek olduklarını biliyordum ve ona göre çalışıyordum.” demiştir.
Hatırası
Naim’in doğduğu Ahatlı köyünün nüfusu bugün yok denecek kadar azalmıştır. Mestanlı’daki eski evi, TİKA tarafından restore edilmiştir. Mestanlı’da adına yapılan spor kompleksinin girişinde heykeli yer almaktadır.
28 Eylül 2017’de karaciğer yetmezliği nedeniyle Ataşehir’de bir hastanede yoğun bakıma alındı. Organ nakli yapılmasına rağmen, 18 Kasım 2017’de 50 yaşında vefat etti. Kabri, İstanbul Edirnekapı’dadır.
Murat Yıldırım/ Emekli Vali
