Ruhsal şiddetin izleri, Çernooçene (Yenipazar) "Hristo Smirnenski" Lisesi 9-A sınıfı öğrencileri Işıl, Mehtap ve Merve tarafından, öğretmenleri Angel Taşev'in rehberliğinde hazırlanan bir video klipte hayat buluyor. Etkinliğin vesilesi, sözde "Soya Dönüş Süreci"nin ardından Türk asıllı Bulgaristan vatandaşlarının zorunlu göçe tabi tutulmasının başlangıcı olan 29 Mayıs 1989 tarihidir.
Klip; isimlerin zorla değiştirilmesini, dini uygulamaların yasaklanmasını ve kimliğin silinme girişimlerini bizzat yaşayanların kişisel hikayelerini bir araya getiriyor. Öğrenciler, 1944 sonrası komünist rejimin dini gelenekleri yeni ritüellerle nasıl değiştirdiğini, Hristiyan ve Müslüman adetlerini nasıl kısıtladığını ve bayramları nasıl ideolojik araçlara dönüştürdüğünü gözler önüne seriyor.
İnsanların listelerden yeni isimler seçmeye zorlandığı, gerçek isimlerin ise sadece evde fısıldandığı an, en acı veren an olarak kalmaya devam ediyor. Buna rağmen anılarda nefret yok; paylaşılan bir acı ve gasbedilmiş bir onur var.
Bugün, geri kazanılan özgürlüklere rağmen, nesiller arasındaki kopuk bağ kültürel bir dindarlığa yol açıyor – yani uygulama yoluyla değil, kimlik yoluyla bir aidiyete. Öğrencilerin projesi, tarihin hesaplaşma değil anlayış aradığını hatırlatıyor ve şu mesajla son buluyor: "İsim ve onur doğumla birlikte verilir – geri kalan her şey ruhsal şiddettir."
İsmet İSMAİL